Utanç - Utanma - Ansiklopedik bilgi
Utanç - Utanma

Utanç : Utanma, hicap
Utanma : (isim) Utanmak durumu, arlanma, teeddüp
Utanç - Utanma - Ayet mealleri
Hicr Suresi 67. ayet:
(Lut onlara) "Bunlar benim konuğumdur, beni utandırıp-dillere düşürmeyin" dedi.

Nahl (Arı) Suresi 90. ayet:
Şüphesiz Allah, adaleti, ihsanı, yakınlara vermeyi emreder; çirkin utanmazlıklardan (fahşadan), kötülüklerden ve zorbalıklardan sakındırır. Size öğüt vermektedir, umulur ki öğüt alıp-düşünürsünüz.

Meryem Suresi 20. ayet:
O: "Benim nasıl bir erkek çocuğum olabilir? Bana hiç bir beşer dokunmamışken ve ben azgın utanmaz (bir kadın) değilken" dedi.

Meryem Suresi 28. ayet:
"Ey Harun´un kız kardeşi, senin baban kötü bir kişi değildi ve annen de azgın, utanmaz (bir kadın) değildi."

Nur (Işık) Suresi 19. ayet:
Çirkin utanmazlıkların (fuhşun) iman edenler içinde  yaygınlaşmasından hoşlananlara, dünyada ve ahirette acıklı bir azab vardır. Allah bilir, siz ise bilmiyorsunuz.

Nur (Işık) Suresi 21. ayet:
Ey iman edenler, şeytanın adımlarına uymayın. Kim şeytanın adımlarına uyarsa, (bilsin ki) gerçekten o (şeytan) çirkin utanmazlıkları ve kötülüğü emreder. Eğer Allah´ın üzerinizde fazlı ve rahmeti olmasaydı, sizden hiç biri ebedi olarak temize çıkamazdı. Ancak Allah, dilediğini temize çıkarır. Allah, işitendir, bilendir.

Neml (Karınca) Suresi 54. ayet:
Lut da; hani kavmine demişti ki: "Siz, açıkça gördüğünüz halde, yine de o çirkin utanmazlığı yapacak mısınız?"

Kasas (Tarihi Vakalar) Suresi 25. ayet:
Çok geçmeden, o iki (kadın)dan biri, (utana utana) yürüyerek ona geldi. "Babam, bizim için sürüleri sulamana karşılık sana mükafaat vermek üzere seni davet etmektedir." dedi. Bunun üzerine ona gelip de olup bitenleri anlatınca o: "Korkma" dedi. "Zalimler topluluğundan kurtulmuş oldun."

Ankebut (Dişi Örümcek) Suresi 28. ayet:
Lut da; hani kavmine demişti: "Siz gerçekten, sizden önce alemlerden hiç kimsenin yapmadığı ´çirkin bir utanmazlığı´ yapıyorsunuz."

Ankebut (Dişi Örümcek) Suresi 45. ayet:
Sana Kitap´tan vahyedileni oku ve namazı dosdoğru kıl. Gerçekten namaz, çirkin utanmazlıklar (fahşa)dan ve kötülüklerden alıkoyar. Allah´ı zikretmek ise muhakkak en büyük (ibadet)tür. Allah, yaptıklarınızı bilir.

Ahzab (Gruplar) Suresi 53. ayet:
Ey iman edenler (rastgele) Peygamberin evlerine girmeyin, (Bir başka iş için girmişseniz ille de) yemek vaktini beklemeyin. (Ama yemeğe) çağrıldığınız zaman girin, yemeği yiyince dağılın ve (uzun) söze dalmayın. Gerçekten bu, peygambere eziyet vermekte ve o da sizden utanmaktadır; oysa Allah, hak (kı açıklamak)tan utanmaz. Onlardan (peygamberin eşlerinden) bir şey isteyeceğiniz zaman, perde arkasından isteyin. Bu, sizin kalpleriniz için de, onların kalpleri için de daha temizdir. Allah´ın Resûlü´ne eziyet vermeniz ve ondan sonra eşlerini nikahlamanız size ebedi olarak (helal) olmaz. Çünkü böyle yapmanız, Allah katında çok büyük (bir günah)tır.

Necm (Yıldız) Suresi 32. ayet:
Ki onlar, ufak tefek günahlar dışında, günahın büyük olanından ve çirkin utanmazlıklardan kaçınırlar. Şüphesiz senin Rabbin, mağfireti geniş olandır. O, sizi daha iyi bilendir; hem sizi topraktan inşa ettiği (yarattığı) ve siz daha annelerinizin karnında cenin halinde bulunduğunuz zaman da. Öyleyse kendinizi temize çıkarıp-durmayın. O, sakınanı daha iyi bilendir.
Utanç - Utanma - Hadisler
İbni Ömer (Allah Onlardan razı olsun)’dan rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) utangaçlığın fazlalığı dolayısıyla kardeşini ikaz eden ve bu huyundan vazgeçirmeye çalışan Medine’li bir adamın yanından geçti ve "Onu kendi haline bırak varsın utansın zira utanmak imandandır." 
[Buhari İman 16 Müslim İman 57]

Ebu Hüreyre (Allah Ondan razı olsun)’den aktarıldığına göre Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu:
"Müslüman müslümanın kardeşidir, ona ihanet etmez, ona yalan söylemez, onu utandırmaz. Her müslümanın diğer müslümana ırzı, malı ve kanı haramdır.
Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) kalbini göstererek, takva işte buradadır, dedi.
Bir müslümanın müslüman kardeşini hor ve hakir görmesi ona kötülük olarak yeter." 
[Tirmizi , Birr 18]
Utanç - Utanma - Kitap Tanıtım
Utanmaz Adam

Hüseyin Rahmi Gürpınar 
ÖZGÜR YAYINLARI 

Hüseyin Rahmi Gürpınar, Utanmaz Adam romanında da, öteki romanlarında olduğu gibi toplumu ve insanlığı neşter altına yatırıyor: Avnussalâh, örnekleri günümüzde de görülen bir asalaktır; namussuzluklarını laf ebeliğine sığınarak savunur. Ona göre "Böyle gelmiş, böyle gidecek"tir. Yazar, bu evrensel konuyu, yine kendisine özgü gülmecesi ile işliyor. Okumanız ve düşünmeniz için.
Utanç - Utanma - Özlü sözler
  • Affetmekten utanmayın. Cezalandırmakta da acele etmeyin. - Hz. Ali (r.a.)
  • Aldırma söylenenlere: Varsın, görenler seni bir ot sansın. Sen gül ol da, uğruna ötmeyen bülbül utansın. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Allah Teala bir kalbi, kendisinden hayayı (utanmayı) gidermekle cezalandırdığı kadar hiçbir şeyle cezalandırmamıştır. - Malik bin Dinar 
  • Allah´tan korkusu olmayanın kuldan utanması olmaz.
  • Aptal bir adam ne zaman utanacağı bir iş yapsa, bunun görevi olduğunu söyler. - George Bernard Shaw
  • Aşk utanma ve çekinmenin olduğu yerde vardır. - Michel de Montaigne
  • Ay, yıldızlardan utanır ama yine de cömertliği yüzünden yıldızların arasında bulunur. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Az olanı vermekten utanma çünkü vermemek ondan daha azdır. - Hz. Ali (r.a.)
  • Bakılacak yüze utanılacak söz söyleme.
  • Bazen insan öyle özlenir ki. Özlenen bilse, yokluğundan utanır. - Aziz Nesin
  • Ben yaşadıklarımın hiçbirini unutmam. Ama evet yeri gelir susarım. Canımı çok yakan şeyler olur ama yine de susarım, tükenirim. Buna izinde veririm aslında. Salaklığımdan mı? Hayır. Ben kimseye "git" de demem, diyemem. O kişi vazgeçilmez olduğundan mı? Hayır. Ona o kadar şeye rağmen o kadar değer veririm ki, her gün yaptıklarına utansın diye. Ama bir gün öyle bir giderim ki. Kaybedeceğim hiçbir şey olmaz! - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Bir gün, güzellik ve çirkinlik bir deniz kıyısında karşılaştılar ve dediler, "haydi denize girelim." Giysilerini çıkartıp suda yüzdüler. Bir süre sonra, çirkinlik kıyıya dönüp, güzelliğin giysilerine büründü ve yoluna gitti. Güzellik de denizden çıktı, kendi giysilerini bulamadı; ama çıplak olmak utandırıyordu onu, çaresiz çirkinliğin giysilerine büründü ve yoluna devam etti güzellik. O gün bugündür, erkekler ve kadınlar onları birbirine karıştırır. Ancak içlerinden güzelliğin yüzünü önceden görmüş kimileri vardır ki, giysilerine bakmaksızın tanırlar onu. Ve yine çirkinliğin yüzünü bilen kimileri vardır ki, gözlerinden tanırlar çirkinliği. - Halil Cibran
  • Bir insanın tek başına mutlu olması utanılacak bir şeydir. - A. Camus
  • Bir kimse herhangi bir imamın mezhebinde olduğunu söyler, fakat o imamın yolundan gitmez ise, onun en büyük hasmı bağlı olduğunu söylediği imamın ta kendisidir. O imam Allah´ın huzurunda şöyle der: Benim mezhebim, istihraç ettiğim ahkâm ile amel etmektir. Dil ile "Ben şu mezhebe bağlıyım" demek değildir. Dil çalışmak içindir, hezeyan için değildir. O halde, madem sen benim mezhebimden olduğunu iddia ediyorsun, öyleyse neden amel ve ahlâkta bana muhalefet ettin? Oysa ona uyarak Allah´a yaklaşmayı düşündüğün mezhebin esası amel ve ahlâk idi. Bir de utanmadan benim mezhebimden olduğunu iddia ettin. Böyle bir iddia şeytanın kalbe girmesine yardım eden kapılardan biridir. Birçok âlim bu kapının açılması sebebiyle helak olup gitmişlerdir. - İmam-ı Gazali
  • Dış yüzüm böyle ağardıkça ağarmakta, fakat / Sormayın iç yüzümün rengini: Yüzler karası! / Beni kendimden utandırdı, hakikat, şimdi, / Bana hiç benzemeyen suretimin manzarası!
  • Doğru insan, söyledikleri ile yaptıkları birbirini tutmamasından utanç duyar. - Konfüçyüs
  • Dostlarımızdan şüphelenmek, onların ihanetinden çok daha utanç vericidir.    La Rochefoucauld
  • Dört şey güzeldir, fakat dört şey ondan daha güzeldir. ‎1. Erkeklerin utanması güzeldir. Fakat kadınların utanması ondan daha güzeldir. 2. Herkesin adil olması güzeldir. Fakat emir sahiplerinin adil olması daha güzeldir. 3. İhtiyarın tövbesi güzeldir. Fakat gencin tövbesi daha güzeldir. 4. Zenginin cömertliği güzeldir. Fakat fakirin cömertliği daha güzeldir.
  • Durma düşman durma, gücünü arttır. Türklüğün başına hakaret yağdır. Uyuyan bir kavme bu felaket azdır. Vur eski kölesi utandır onu. Bırakma uyusun, uyandır onu.  - Ziya Gökalp
  • Dünyanın ahlaksız diye nitelendirdiği kitaplar, dünyaya kendi utancını gösteren kitaplardır. - Oscar Wilde
  • Düşmanımı cesur ve kuvvetli yap! Eğer onu yenersem utanç duymayayım.
  • Düşünmeye utanmıyorsak, söylemeye de utanmamalıyız. - Marcus Tullius Cicero
  • En insani davranış bir insanın utanılacak duruma düşmesini önlemektir. - Friedrich Wilhelm Nietzsche
  • Eskisi gibi olsa aşklar. Kız, sevdiği erkeğin elini tutmaya utansa. Erkek, sevdiğinin gözlerine bakmaya kıyamasa. - Can Yücel
  • Gerçekte aşk; karşılıklı oturmak, yüz yüze veya aynı noktaya bakmak, şiir okumak, sevgiliden utanacak kadar terbiyeli davranmak, güzel şeylerden bahsedip gülmek ve asla iffet sınırının ötesine uzanmamaktır. - İskender Pala
  • Hala kendinizden herhangi bir şekilde utanıyorsanız bizden değilsiniz. ~ Friedrich Nietzsche
  • Hepimiz kaybettiğimiz ya da ulaşamadığımız her şey için zamanı suçlarız. Oysa unutma ki; Zaman konuşacak olsa, hepimiz utanırız. - Lev Nikolayeviç Tolstoy
  • Herkes olduğu gibi gözükseydi şeytan bile şeytanlığından utanırdı.
  • İki düşman arasında öyle konuş ki barıştıklarında utanmayasın.
  • İnsanın doğuşunu görmekten herkes kaçar, ama ölümünü görmeğe hep koşa koşa gideriz. İnsanı öldürmek için gün ışığında, geniş meydanlar ararız, ama onu yaratmak için karanlık köşelere gizleniriz. İnsanı yaparken gizlenip utanmak bir ödev, onu öldürmesini bilmekse birçok erdemleri içine alan bir şereftir. Biri günah, öteki sevaptır. ~ Michel de Montaigne
  • İnsanların ne kadar kötü olduğunu görmek beni hiç şaşırtmıyor fakat bu yüzden hiç utanmadıklarını görünce hayretler içinde kalıyorum. - Johann Wolfgang von Goethe
  • Kokmuş ete, tuz kar etmez; utanmayan yüze, söz kar etmez.
  • Korkma düşmanından ki, ateş olsa yandırmaz seni, müştekim ol, Hazreti Allah utandırmaz seni. - Said Paşa
  • Korku nedir, utanma nedir bilen bir adam için daima bir kurtuluş yolu vardır. - Sophokles
  • Ölümden ilerde varış dediğin, / Geride ne varsa bırak utansın! / Ey bin bir tanede solmayan tek renk; / Bayraklaşamıyorsan bayrak utansın!
  • Öyle güzel gülmelisin ki, insanlar seni ağlatmaya utanmalı. - Gabriel Garcia Marquez
  • Sebepsiz sevmektir aşk, nedeni olmadan bağlanmak birine. Gözlerine baktığında erimektir içten içe. Ellerini tuttuğunda titremektir tüm benliğinle. Hatta sarılamamaktır utançtan. Çünkü utanmaktır sevmek aslında. Sevmek nedir aslen? Ölmek mi uğruna? Yaşamak mı onunla? Sevmek mi ömür boyunca? Yoksa ayrılmak mı gerekince? Nedir insanı başkasına bağlayan? Güzelliğimi? Bilmez kimse bu soruların cevabını. Kimi sever güzelini, kimi sever özelini.
  • Sen gül ol da varsın sen ot sansınlar. Sen gül olup açta uğruna ötmeyen bülbül utansın. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Sevdiğimiz kişilerle konuşurken öyle konuşmalıyız ki, yarın onlarla dost olduğumuzda söylediklerimizden utanmayalım. - Sadi
  • Tohum saç bitmezse toprak utansın. - Necip Fazıl Kısakürek
  • Utancı giden kimsenin kalbi ölür. - Hz. Ömer (r.a.)
  • Utanç yoksullarda, pervasızlık zenginlerde bulunur. - Hesiodos
  • Utanırım, söyleyemem yaşadığım yalnızlığı, kelimeler yetmiyor ki, bu mu sevda dedikleri.
  • Utanmak güzeldir ama kadınlarda olursa daha da güzel olur. 
  • Utanmamasını bilmemek, utanç verici bir şeydir. - Latin özdeyişi
  • Utanması olanın nasibi de vardır. - Çerkes atasözü
  • Utanması olmayandan daha kıymetsiz yoktur. - Çerkes atasözü
  • Yasakların yasaklamadığını, utanma kontrol eder. - Seneca
  • Yoksulluğun hüküm sürdüğü yerde ne utanma kalır, ne suç, ne namus, ne de ruh. - Honore de Balzac
  • Zamana kusur buluruz, oysa zaman konuşacak olsa utanırız. - İmam-ı Şafii
  • Zayıflar bizi kendi gücümüzden utanmaya zorladıkları için kazandılar.
Utanç - Utanma - Risale-i Nur Külliyatı
Râbian: Hem, Kur´ân´ı kelâm-ı beşer farz etmek; lâzım gelir ki, âlem-i insaniyetin semâvâtında yıldızlar gibi parlayan asfiyâlara, sıddîkînlere, aktablara bilmüşâhede rehberlik eden ve bilbedâhe mütemâdiyen hak ve hakkâniyeti, sıdk ve sadâkati, emn ve emâneti umum tabakât-ı ehl-i kemâle tâlim eden ve erkân-ı imâniyenin hakâikıyla ve erkân-ı İslâmiyenin desâtiriyle iki cihânın saadetini temin eden ve bu icraatının şehâdetiyle bizzarûre hak ve hâlis ve sâfî hakikat ve gayet doğru ve pek ciddî olmak lâzım gelen bir kitâbı, kendi evsâfının ve tesirâtının ve envârının zıddıyla muttasıf tasavvur edip-hâşâ, sümme hâşâ-bir sahtekârın tasnîât ve iftiralarının mecmûası nazarıyla bakmak, Sofestâîleri ve şeytanları dahi utandıracak ve titretecek şenî bir hezeyân-ı küfrî olmakla beraber; izhâr ettiği din ve şeriat-ı İslâmiyenin şehâdetiyle ve müddet-i hayatında gösterdiği bilittifak fevkalâde takvâsının ve hâlis ve sâfî ubûdiyetinin delâletiyle ve bilittifak kendinde görünen ahlâk-ı hasenenin iktizâsıyla ve yetiştirdiği bütün ehl-i hakikatin ve sahib-i kemâlâtın tasdikiyle en mûtekid, en metîn, en emîn, en sâdık bir zâtı- hâşâ, sümme hâşâ, yüz bin kere hâşâ-itikadsız, en emniyetsiz, Allah´tan korkmaz bir vaziyette farzetmek, muhâlâtın en çirkin ve menfur bir sûretini ve dalâletin en zulümlü ve zulmetli bir tarzını irtikâb etmek lâzım gelir.
Sözler | On Beşinci Söz

Demek tabiat, mistarlıktan masdarlığa çıksa, herbir şeyde bütün şeylerin makinelerini bulundurmaya mecburdur. İşte bu tabiatperestlik fikrinin esâsı öyle bir hurâfâttır ki, hurâfeciler dahi ondan utanıyorlar. Kendini âkıl zanneden ehl-i dalâletin, nasıl nihayetsiz hezeyanlı bir akılsızlık iltizam ettiklerini gör, ibret al.
Sözler | Yirmi İkinci Söz