Dil - Ansiklopedik bilgi
Dil

1. Ağız boşluğunda, tatmaya, yutkunmaya, sesleri boğumlamaya yarayan etli, uzun, hareketli organ, tat alma organı
2. Birçok aletin uzun, yassı ve çoğu hareketli bölümleri
3. Büyükbaş hayvanların haşlanıp pişirildikten sonra yenebilen dili
4. Ayakkabı bağlarının ayağı rahatsız etmemesini sağlayan ve bağ altına rastlayan saya parçası
5. (coğrafya) Kıstak
6. (denizcilik) Makaraların ve bastikaların içine yerleştirilmiş olan, üzerinden geçirilen halatı istenilen yöne çevirmeye yarayan, çevresi oluklu, küçük döner tekerlek
7. (müzik) Bazı üflemeli çalgılarda titreşerek ses çıkaran ince metal yaprak
8. Anahtar
Dil - Ayet mealleri
Kasas (Tarihi Vakalar) Suresi 34. ayet:
"Ve kardeşim Harun; dil bakımından o benden daha düzgün konuşmaktadır, onu da benimle birlikte bir yardımcı olarak gönder, beni doğrulasın. Çünkü onların beni yalanlamalarından korkuyorum."

Ahkaf (Kum Tepeleri) Suresi 12. ayet:
Bundan önce de, bir rehber (imam) ve bir rahmet olarak Musa´nın kitabı var. Bu da, zulmedenleri uyarmak ve ihsanda bulunanlara bir müjde olmak üzere (kendinden önceki kitapları) doğrulayıcı ve Arapça bir dil ile olan bir kitaptır.

Beled (Şehir) Suresi 9. ayet:
Bir dil ve iki dudak?

Nahl (Arı) Suresi 103. ayet:
Andolsun ki biz, onların: "Bunu kendisine ancak bir beşer öğretmektedir" dediklerini biliyoruz. Saparak kendisine yöneldikleri (kimse)nin dili a´cemidir, bu ise açıkça Arapça olan bir dildir.

Meryem Suresi 50. ayet:
Onlara rahmetimizden armağan(lar) bağışladık ve onlar için yüce bir doğruluk dili verdik.

Şuara (Şairler) Suresi 84. ayet:
"Sonra gelecekler arasında bana bir doğruluk dili (lisan-ı sıdk) ver."

Ali İmran (İmran Ailesi) Suresi 78. ayet:
Onlardan öyleleri vardır ki, dillerini kitaba doğru eğip bükerler, siz onu (bu okur göründüklerini) kitaptan sanasınız diye. Oysa o kitaptan değildir. "Bu Allah katındandır" derler. Oysa o, Allah katından değildir. Kendileri de bildikleri halde Allah´a karşı (böyle) yalan söylerler.

Nisa (Kadınlar) Suresi 46. ayet:
Kimi yahudiler, kelimeleri "konuldukları yerlerden" saptırırlar ve dillerini eğip bükerek ve dine bir kin ve hınç besleyerek: "Dinledik ve karşı geldik. İşit, -işitmez olası- ve Raina bizi güt, bize bak" derler. Eğer onlar: "İşittik ve itaat ettik, sen de işit ve Bizi gözet deselerdi, elbette kendileri için daha hayırlı ve daha doğru olurdu. Fakat Allah, onları küfürleri dolayısıyla lanetlemiştir. Böylece onlar, az bir bölümü dışında, inanmazlar.

Nisa (Kadınlar) Suresi 62. ayet:
Onlar, Allah´a, hoşlarına gitmeyen şeyleri uygun görürler, dilleri de yalan olarak en güzel olanın "kendilerinin olduğunu" düzmektedir. Hiç şüphesiz ateş onlar içindir ve hiç şüphesiz onlar, (cehennemde) öncülerdir. 

Nur (Işık) Suresi 15. ayet:
O durumda siz onu (iftirayı) dillerinizle aktardınız ve hakkında bilginiz olmayan şeyi ağızlarınızla söylediniz ve bunu kolay sandınız; oysa o Allah katında çok büyük (bir suç)tür.

Nur (Işık) Suresi 24. ayet:
O gün, kendi dilleri, elleri ve ayakları aleyhlerinde yaptıklarına dair şahitlikte bulunacaklardır.

Rum (Romalılar) Suresi 22. ayet:
Göklerin ve yerin yaratılması ile dillerinizin ve renklerinizin ayrı olması, O´nun ayetlerindendir. Şüphesiz bunda, alimler için gerçekten ayetler vardır.

Ahzab (Gruplar) Suresi 19. ayet:
(Geldiklerinde de) Size karşı "cimri ve bencildirler." Şayet korku gelecek olsa, ölümden dolayı üstüne baygınlık çökmüş kimseler gibi gözleri dönerek sana bakmakta olduklarını görürsün. Korku gidince, hayra karşı oldukça düşkünlük göstererek sizi keskin dilleriyle (eleştirip inciterek) karşılarlar. İşte onlar iman etmemişlerdir; böylece Allah onların yaptıklarını boşa çıkarmıştır. Bu Allah´a göre pek kolaydır.

Fetih (Fethetmek) Suresi 11. ayet:
Bedevilerden geride bırakılanlar, sana diyecekler ki: "Bizi mallarımız ve ailelerimiz meşgul etti. Bundan dolayı bizim için mağfiret dile." Onlar, kalplerinde olmayan şeyi dilleriyle söylüyorlar. De ki: "Şimdi Allah, size bir zarar isteyecek ya da bir yarar dileyecek olsa, sizin için Allah´a karşı kim herhangi bir şeyle güç yetirebilir? Hayır, Allah yaptıklarınızı haber alandır."

Mümtehine (Sorgulanan) Suresi 2. ayet:
Eğer sizi ele geçirecek olurlarsa, size düşman kesilirler, ellerini ve dillerini kötülükle size uzatırlar. Onlar sizin inkâr etmenizi içten arzu etmişlerdir.
Dil - Bağlantılar
Dil Kasabası

Dil Dramımız

Masum Dil Türkçe

Dil Ve Kültür

YABANCI DİL ÖĞRETİMİNDE YABANCILAŞTIRMA

Dil Plânlaması Ve Sosyal Değişim

Dilde Yabancılaşma

Dili Yeniden Düşünmek

İmparatorluk Dilleri

Dillerin Doğuşu

Türkçe´den Kaçanlar ve Türkçe´yi Arayanlar

Dili Yapanlar

Bir Dil Belâsı: Cidal 

Hz. Musa Aleyhisselâm´ın Dilindeki Ukde 

Hadîs-I Şerîflerde Dil Ahlâkı 
Dil - Hadisler
İbnu Ömer (radıyallahu anhümâ) anlatıyor: "Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) Sa´d İbnu Ubade´ye geçmiş olsun ziyaretinde bulundu. (Yanına gelince) onu baygın buldu ve: "Ölmüş olmalı!" dedi. Yanındakiler: "Hayır" deyince, Aleyhissalâtu vesselâm ağladılar. Resulullah´ın ağladığını gören halk da ağladı.
"İşitmiyor musunuz, buyurdular. Allah Teala hazretleri ne gözyaşı sebebiyle ne de kalbin hüznüyle azab vermez. Ancak şunun sebebiyle azab verir! -ve dilini işaret ettiler- yahut da merhamet eder." 
[Buhârî, Cenaiz 45; Müslim, Cenaiz 12, (924).]

Üsâme İbnu Zeyd (radıyalahu anhümâ) anlatıyor: "Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: 
"Kim, kendisine yapılan bir iyliğe karşı, bunu yapana: "Cezâkellâhu hayran (Allah sana hayırlı mükâfaat versin!)" derse teşekkürü en mükemmel şekilde yapmış olur." 
[Tirmizî, Birr 86, (2036).]

Ebû Hüreyre ve İbnu Ömer (radıyallâhu anhümâ) anlatıyor: "Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: "Ahir zamanda, dinle dünyayı taleb eden insanlar zuhur edecek. Bunlar, insanlar(a iyi görünüp, onları aldatmak) için öyle bir yumuşaklığa bürünürler ki koyun postu yanlarında kaba kalır. Diller de baldan daha tatlıdır. Ancak kalbleri kurtlarınkinden vahşidir. Cenâb-ı Hakk (bunlar için) şöyle diyecektir: "Beni aldatmaya mı çalışıyorsunuz, yoksa bana karşı cürete mi yelteniyorsunuz? Zât-ı Akdesime yemin olsun, bunlar üzerine, kendilerinden çıkacak öyle bir fitne göndereceğim ki, içlerinde halîm olanlar bile şaşkına dönecekler." 
[Tirmizî, Zühd 60, (2406, 2407).]
Dil - Kitap Tanıtım
Risale- i Nur´un Dil Özellikleri

Prof. Dr. Servet Armağan 
NESİL YAYINLARI 

Risale-i Nur`un dilini bilmeden, yakından tanımadan onu anlayabilmek ve hakkıyla istifade edebilmek düşünülemez. 
Sadece ilim adamları ve akademisyenler için değil, Risale-i Nur`u okumaya başlayanlar, okuyup daha fazla istifade etmek isteyen herkes için bir başlangıç kitabı olarak hazırlanan bu kitapta, merak edilen ve cevabı aranan önemli sorulara cevaplar sunuluyor.
Risale-i Nur toplumun hemen her kesimine aynı anda nasıl hitap edebiliyor?
Risaleler çok ağır ve zor şartlar altında telif edilmesine rağmen hem ilmî hem akıcı bir üslupla nasıl kaleme alındı?
Risale-i Nur`un dil ve üslubu gerçekten ağır mı? Onu sadeleştirmek mümkün mü?
Bu kitap ömrünün 60 yılı boyunca Risale-i Nur Külliyatı`nı okuyan, onun üzerine araştırmalar yapıp kitap ve makalelere imza atan Prof. Dr. Servet Armağan tarafından kaleme alındı. Bu kitapta uzun yıllar boyunca yazarın Risale-i Nur`daki dil ve üslup özelliklerine dair tespitlerini, hatıralarını ve kaydettiği yorumlarını, bir bütün halinde bulacaksınız. 
“Risale-i Nur`un Dil Özellikleri” Risaleleri daha kolay anlama, zihinlerde beliren sorulara cevap bulma yolunda sizin için bir rehber kitap olacak.
Dil - Muhtelif yazılar
NAHİVCİ İLE GEMİCİ HİKÂYESİ

Bir nahiv (dilbilgisi, gramer) âlimi gemiye binmişti. O kendini beğenmiş âlim, yüzünü gemiciye dönüp, “Sen hiç nahiv okudun mu?“ demişti. Gemici “Hayır” deyince, Âlim demişti ki “Gitti ömrünün yarısı”

Gemici bu söze kızdı, gönlü kırıldı. Fakat sustu. Hemen cevap vermedi.

Derken rüzgâr gemiyi bir girdâba (fırtına, denizin coşması) düşürdü. Gemici o nahiv âlimine bağırdı.

“Yüzmeyi bilir misin, söyle?” Nahivci “Bilmem. Bende yüzgeçlik arama” deyince, gemici “Nahiv âlimi, gitti ömrünün hepisi (hepsi). Çünkü gemi, bu girdapta batacak. İyi bil, burada mahiv (Yüzme) lazım, nahiv bilgisi değil. Eğer mahiv ilmini biliyorsan, tehlikesizce denize atla”

Deniz suyu, ölüyü başında taşır. Fakat denize düşen adam diri olursa nerede kurtulacak?
Dil - Özlü sözler
  • Af, insanlık dilinin en tatlı kelimesidir. - Victor Hugo
  • Ağızda dil nedir? Ey akıl sahibi! Bir hazine anahtarı değil mi? Kapı kapalıysa, kim nerden bilsin, içerdeki cevahir mi çerçi mi? 
  • Ağlarım, ağlatamam, hissederim, söyleyemem. Dili yok kalbimin, ondan ne kadar bizarım. - Mehmet Akif Ersoy 
  • Ah dilim! Söylediklerin yüzünden kalpler dilim dilim. Söyleyemediklerin yüzünden de kalbim. Ah dilim! Bin parçaya bölseler sözü dilim dilim, bir parça düşmez payıma; sevgiliden yana benim gibi kısmetsizin bilirim. Ah dilim! Ne sen söyle, ne de eller bilsin. Velevki ben de bileyim. Bu yolu takip et, dosdoğru git, menzile varırsın. Sus dilim.
  • Ahlakı güzel olan yumuşak söyler. Çok selam ve tatlı dil sevgiye sebeptir. Büyüklerin yolu, güzel sözlü olmak ve açık selam vermektedir.
  • Ahmağın kalbi dilinde, akıllının dili kalbindedir. - İskender Pala
  • Aklı kıt olan dilini tutamaz. - Chaucer 
  • Aklın güzelliği dil ile dilin güzelliği söz ile, kişinin güzelliği yüz ile, yüzün güzelliği göz ile belli olur. - Yusuf Has Hacip
  • Allah’ım! Kulağımın şerrinden, gözümün şerrinden, dilimin şerrinden, kalbimin şerrinden Sana sığınırım.
  • Anne dediğin küçük çocukların dilinde ve kalbindeki tanrıdır. - William Makepeace Thackeray
  • Arza hacet yok, halim sana ayandır. / Dile gerek yok, sessizliğim sana beyandır. / Söze lüzum yok, susuşum sana kelamdır. / Kelama ihtiyaç yok, aşk sana figandır.
  • Asalet boyda değil, soyda olmalı. İncelik belde değil, dilde olmalı. Doğruluk sözde değil, özde olmalı. Güzellik yüzde değil, yürekte olmalı. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Aslını inkar eden dilsiz şeytandır.
  • Aynı dili konuşan değil, aynı duyguları paylaşanlar anlaşabilirler. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Az ve öz konuşmak aklın alametidir, dile hâkimiyet, başın selametidir.
  • Bana benden olur her ne olursa, başım rahat olur dilim durursa.
  • Bana mükemmel bir lisan ver, sana büyük bir millet teşkil edeyim. - Leibniz
  • Bedenin orucu, irade ve ihtiyarla azaptan korkup sevaba girmeyi, ecre nail olmayı dileyerek yemekten kesilmektir. Nefsin orucu, 5 duyuyu öbür suçlardan çekmek, kalbi de bütün şer sebeplerinden ayırmaktır. Kalbin orucu, dil orucundan; dilin orucu, karnın orucundan hayırlıdır. 
  • Ben insanlara yalnız anadillerini bilmedikleri zaman dayak atılmasına taraftarım. - Churchill
  • Bir adamın dilini koparman, onun yalancı olduğunu kanıtlamaz, sadece dünyaya onun söyleyebileceklerinden korktuğunu anlatır. - George R.R. Martin
  • Bir garip görürsen bir yerde sevindir. Dikeni gül eyleyen bil ki; dilindir. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Bir kimse herhangi bir imamın mezhebinde olduğunu söyler, fakat o imamın yolundan gitmez ise, onun en büyük hasmı bağlı olduğunu söylediği imamın ta kendisidir. O imam Allah´ın huzurunda şöyle der: Benim mezhebim, istihraç ettiğim ahkâm ile amel etmektir. Dil ile "Ben şu mezhebe bağlıyım" demek değildir. Dil çalışmak içindir, hezeyan için değildir. O halde, madem sen benim mezhebimden olduğunu iddia ediyorsun, öyleyse neden amel ve ahlâkta bana muhalefet ettin? Oysa ona uyarak Allah´a yaklaşmayı düşündüğün mezhebin esası amel ve ahlâk idi. Bir de utanmadan benim mezhebimden olduğunu iddia ettin. Böyle bir iddia şeytanın kalbe girmesine yardım eden kapılardan biridir. Birçok âlim bu kapının açılması sebebiyle helak olup gitmişlerdir. - İmam-ı Gazali
  • Bir şey yap, güzel olsun. Çok mu zor? O vakit güzel bir şey söyle. Dilin mi dönmüyor? Güzel bir şey gör veya güzel bir şey yaz. Beceremez misin? Öyleyse güzel bir şeye başla. Ama hep güzel şeyler olsun. Çünkü her insan ölecek yaşta. - Şems-i Tebrizi
  • Bir ulusun bütün yönetimi bana bırakılsaydı, ilkin dilini düzeltirdim. Çünkü, dil düzgün olmayınca söylenen anlaşılmaz ve yapılması gereken yapılmadan kalır, böyle olunca töreler ve sanat geriler, adalet yoldan çıkar, halk çaresizlik içinde kalır. İşte bundan dolayı söylenmesi gereken başıboş bırakılamaz. Bu her şeyden önemlidir. - Konfüçyüs
  • Bir ülkenin kanunlarının çiğnenmesinden sonra en büyük suç, dilinin çiğnenmesidir. - Walter Lanoor 
  • Birbirimizi anlamamız için aynı dili konuşmamıza gerek yok. Ezildikten sonra hepimiz şarabız. - Kazım Koyuncu
  • Biz dile söze bakmayız. Gönle hale bakarız.
  • Böyle ağlayınca da kendisininkinden başka bir dilde susturulamaz insan. - Ece Temelkuran
  • Böyle aralara serpiştirilmiş yabani suskunluklar, aynı dili konuşmayanların sohbetlerinin nakaratlarıdır; belli aralıklarla tekrarlanır. - Bit Palas / Elif Şafak
  • Bu ümmet için en çok korktuğum şey, dili ile alim fakat kalbi ile cahil olan kimselerdir. - Hz. Ömer (r.a.)
  • Bülbülün feryadı gonca güle, / İnsanın sevdası bir tatlı dile.
  • Cahil ile sakın şaka etme! Dili zehirli olduğundan gönlünü yaralar.  - Hz. Ali (r.a.)
  • Cahil ile sohbet etmek güçtür bilene. Çünkü cahil ne gelirse söyler diline. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Çocuklarınıza dilini tutmasını öğretin; konuşmasını nasıl olsa öğrenecektir. - Benjamin Franklin
  • Çok dinlememiz ve az konuşmamız için iki kulağımız ve bir dilimiz vardır. - Diogenes
  • Dil dile değmeden dil öğrenilmez.
  • Dil düzensiz olursa, sözler düşünceyi iyi anlatamaz. Düşünce iyi anlatılmazsa, yapılması gereken şeyler doğru yapılamaz. Görevler gereği gibi yapılmazsa, âdetler ve kültür bozulur. Âdetler ve kültür bozulursa, adalet yanlış yola sapar. Adalet yoldan çıkarsa şaşkınlık içine düşen halk, ne yapacağını, işin nereye varacağını bilmez. İşte bunun için hiçbir şey dil kadar önemli değildir. - Konfüçyüs
  • Dil ile düğümlenen, diş ile çözülmez. - Kaşgarlı Mahmut
  • Dil varolmanın evidir. - Martin Heidegger
  • Dil ve bilim, insanlığın en büyük ve en yaratıcı iki basitlemesidir. - Yalçın Küçük
  • Dilde, fikirde, işde birlik. - İsmail Gaspıralı
  • Dildeşinden ayrı düşen, yüz türlü namesi olsa bile dilsizdir. Gül solup mevsim geçince artık bülbülden maceralar işitemezsin.
  • Dili bir kelime daha fakir kılmak, bir ulusun düşüncesini bir kavramdan yoksun kılmak demektir. - Arthur Schopenhauer
  • Dili tatlı olanın arkadaşı çok olur. - Hz.Ali (r.a.)
  • Dilimi susturdum, çünkü kitap gibi gönlüm var. Yanıp kavrulmuş dertlerimi söylemeye başlarsam, senin gönlün yanar. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Dilimin sınırları dünyamın sınırları demektir. - Ludwig Wittgenstein
  • Dilin ağır gözün çabuk işlesin. - Cervantes
  • Dilin milli ve zengin olması, milli hissin gelişmesinde başlıca etkendir. Ülkesini, yüksek bağımsızlığını korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır. 
  • Diline sahip olamayan felaketleri beklesin. - Semih Yaşar
  • Dilini bilmediği bir yerde ağlamak fenadır.
  • Dilini bilmeyen, köklerinden kopmuştur.- Eyyüp Sabri Osmanoğlu
  • Dilini kalem et, göz yaşını mürekkep; bir duyan ve gören var elbet; yeter ki istemesini bil, dua et.
  • Dilini kaybeden bir millet, herşeyini kaybetmiş demektir. - Peyami Safa
  • Dilini terbiye etmeden önce yüreğini terbiye et; Çünkü söz yürekten gelir, dilden çıkar. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Dilini tutan selamete erer. - Hz. Ali (r.a.)
  • Dilinin iddiasını yüreğin ispatlayamıyorsa, sükut et.
  • Dilinizi daima iyi kullanınız. O sizi saadete götürdüğü gibi, felâkete de götürebilir. - Hz. Ali (r.a.)
  • Dilinle yaptığın duaya, kalbin de inansın. - Abdülkadir Geylâni
  • Dille düğümlenen dişle çözülmez. - Kaşgarlı Mahmud
  • Dilsiz değildir suskunluk, çok şey anlatır anlayana. Kelimelerin anlatamadıklarını haykırır aslında. Bir kaçış değildir suskunluk, bir bakıştan çok daha fazlasıdır, sessiz çığlıkların bir adım ötesidir. Hayata olan öfkenin, insanlara olan kırgınlığın ve daha nicesi saklıdır içinde sükûnetin. Rest çekmenin en asil halidir.
  • Dilsiz ol, yalancı olma. - Hz.Ali (r.a.)
  • Dilsiz, dilini tutmayan dilliden çok üstündür. - Sadi
  • Dimağ ki perişan oldu, dile "sükût" düştü! Dil ki lâl oldu, kalbe "har" düştü! / Kalp ki durdu, gönle "yâr" düştü! Yar dan başkası için göze gölge düştü! / "Yâr" sen gelince çorak gönlüme derman düştü!
  • Dişlerinin arasında olmasına rağmen bazen kendi diline bile hâkim olamıyorsan, başkalarının söylediklerini önemsememelisin. - Benjamin Franklin
  • Diyorlar ki dost acı söyler? Acıyı söyleyene dost denilmez ki. Seni sevmeyen acı söyler dostun sana söyleyeceği acı dahi olsa senin canını acıtmayacak şekilde tatlı dille söyler. - Şems-i Tebrizi
  • Dizginsiz dil bela getirir. - Aiskhylos
  • Doğruluk, hakkın dilidir. - Hz. Ali (r.a.)
  • Dolu dolu yaşa hayatı. Dilini keşkeler sarmasın. Hayatta öyle dostlar edin ki gündüz güneşe, gece Ay´a ihtiyacın olmasın.
  • Dost senin gözündür. Onu çerçöpten arı tut. Sakın, dil süpürgesiyle ona toz kondurma.
  • Dört şeyi dört şeyden temizle: Dilini gıybetten, kalbini kıskançlıktan, mideni haram lokmadan, davranışlarını riyadan.
  • Dünyada aziz olmak isteyen diline sahip olsun. Şahitlik yapmasın, imam olmasın, ziyafetlere katılmasın. - Bişr-i Hafi
  • Edep, konuştuğun zaman dilini korumak, yalnız kaldığın zaman kalbini korumak, dışarıya çıktığın zaman gözünü korumaktır.
  • Eğer aşk için kelime gerekseydi, dilsizler nasıl sevecekti. - Estlin Cummings
  • Eğer bir ülkede yönetici olsaydım ilk iş olarak dili düzeltirdim. Çünkü dilde bozukluk varsa söylenen şey, söylenmek isteneni anlatmaz; eğer söylenen istenen anlamı yansıtmazsa, yapılması istenen şey yapılmaz; eğer istenen yapılmazsa, ahlak ve sanat bozulmaya uğrar; eğer ahlak ve sanat bozulursa, adalet doğru yoldan çıkar; eğer adalet doğru yoldan çıkarsa, halk çaresiz bir bunalıma sürüklenir. Sonunda söylenen söz hakkında doğru karar verme fırsatı kalmaz. - Konfüçyüs
  • Ehli diller arasında aradım, kıldım talep. / Her hüner makbul imiş, illa edep illa edep! - Yunus Emre
  • El sendedir dil sende, diken sende gül sende, her an imtihandasın, ağlasan da gülsen de.
  • Elif gibi doğru konuş yalan söylemesin dilin / Dal gibi edepli ol göstersin bunu lisan-ı halin. 
  • Elinle verdiğini dilinle geri alma.
  • En anlamlı bakış, bir çift ıslak gözde saklıdır, çok şey anlatır, çünkü dil bağlanır yürek konuşur.
  • En iyi devleti ben nesinden mi tanırım? Namuslu kadını sen, nesinden tanıyorsan. İnan bana, ikisi de dile düşmezler, dostum. - Sebiller
  • En tatlı şarkılar, en acı duyguları dile getiren şarkılardır. - Shelley
  • Ertelenmiş sözler var dilimde, buruşmuş bir kağıdın içinde duygularım.
  • Evlat, insanın süsü yüzdür, yüzün süsü göz. Aklın süsü dildir, dilin süsü söz.
  • Ey dilim! Sen benim hem servetimsin hem felaketim. Beni bahtiyar eden de sensin berbad eden de. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Ey gönül! Seni anlamaya dilim dönmüyor, gücüm yetmiyor, harfler seni anlamaya kafi gelmiyor. Seni anlatmak için yeni harfler, taze sesler gerek. Bari canıma şu dilden başka bir dil ver. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Ey gönül! Şimdi sorarım sana, hangi aşk daha büyüktür? Anlatılarak dile düşen mi, anlatılmayıp yürek deşen mi?  - Şems-i Tebrizi
  • Ey insan, dilini muhafaza et, seni sokmasın Çünkü o, büyük bir yılandır. Kabirlerde, kahraman ve cesur kimselerin bile kendileriyle karşılaşmaktan çekinip, dilinin kurbanı giden nice kimseler vardır. - İmam Şafii
  • Ey oğul! Dilinle yaptığın duaya kalbin de inansın ve iştirak etsin.- Abdulkadir Geylani
  • Eyle perhiz, sakın dilden, her hata çıkar dilden. - Kul Nesimi
  • Geçen yılın kelimeleri geçen yılın diline aittir, ve yeni yılın kelimeleri yeni bir ses bekler. - T.S. Eliot
  • Geldim sevgili. Sen dışında ne varsa kıyısız denizlere dökerek geldim. Dilimde dua ile kefenimi vuslatına çeyiz bilerek geldim. Aşkın demgahında ateşleri ıslatmak için neyim varsa yok bilerek geldim.  - Şems-i Tebrizi
  • Gönlüm dilime dargın, dilim gönlüme, / Gönlüm duygularını anlatamadığı için kızarken dilime, / Dilim anlatamayacağı şeyleri düşündüğü için kızıyor gönlüme. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Gönül çalamazsın aşkın sazını, ne perdeye dokun ne teli incit. Eğer çekemezsen gülün nazını, ne dikene dokun ne gülü incit. Bekle dost kapısın sadık dost isen, gönüller tamir et ehli dil isen, sevda sahrasında mecnun değilsen, ne Leyla´yı çağır ne çölü incit.
  • Gönül deniz, dil kıyıdır. Denizde ne varsa kıyıya o vurur.
  • Gönül gözünü görmeyen can gözünü neylesin; dünyada dönmeyen dil mahşerde ne söylesin.
  • Gözler, aşkın sessiz dilidir. - Miguel de Cervantes
  • Gözlerin konuştuğu dil her yerde aynıdır. - George Herbert
  • Güzellik dilin altında gizlidir. Sükût, incelik, edep ve zerafet insanı her gittiği yerde sultan yapar. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Hafif acılar konuşabilir; ama derin acılar dilsizdir. - Lucius Annaeus Seneca
  • Hakikat iki kişiye muhtaçtır; biri onu dillendiren, diğeri onu anlayan.
  • Her dil, gönlün perdesidir. Perde kımıldadı mı, sırlara ulaşılır.  - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Her kişinin iki Resulü vardır. Biri zahir, diğeri batın. Zahir dildir, Batın gönüldür. Dil Muhammed’e, gönül Cebrail’e benzer. - Hacı Bektaş Veli
  • İçi başka, dışı başkalardan; dili başka, kalbi başkalardan; hem kendini hem de başkalarını kandıranlardan, sana sığınırım ya Rabbi. 
  • İki tanık var biri dilimdir, biride virüs kalemim, ihanet etmez sözüm kâğıda ve halim Rabba teslim.
  • İlim öğrenmişiz sadece dilde kelam sarf edilir. Servet gönülde nefisler yüzüyor. Bulanık gölde kendini bilmeyen kuldan ne fayda.
  • İlim üç şeydir: Zikreden dil, şükreden kalp, sabreden beden. - Şems-i Tebrizi
  • İnsan kalbi bir sandıktır; Dudaklar onun kilidi, dil ise anahtarıdır. İnsanlara da O anahtarı iyi muhafaza etmek düşer. - Ömer bin Abdülaziz
  • İnsan, dilinin altında gizlidir. 
  • İnsan, diliyle değil, yaptığı işlerle konuşmalı. - Stehr
  • İnsanı maskara eden, dilidir. - Sadi
  • İnsanın gözleri öyle kelimelerle konuşur ki dil onları telaffuz edemez.
  • İnsanın iki gözü ve bir dili vardır. Bunun nedeni, söylediklerinin iki katını görebilmeleri içindir. Görenler, az görüp çok konuşurlar. Görmeyenler ise her şeye dil uzatırlar. - Kotzebue
  • İnsanın kaderi dili altında saklıdır. - Hz.Ali (r.a)
  • İnsanın öğrenmesi gereken ilk dil tatlı dildir. - Barış Manço
  • İnsanın rahat ve huzuru, diline sahip çıkması nispetindedir. - Hz. Ali (r.a.)
  • İnsanın süsü yüzdür, yüzün süsü göz! Aklın süsü dildir, dilin süsü söz! - Kutadgu Bilig
  • İnsanın şerefi aklıyla, asaleti diliyle, şahsiyeti ahlakıyladır. - Hz. Ömer (r.a.)
  • İnsanlar şu üç şeyden kurtulursa, huzura kavuşurlar: Kötü dil, kötü el ve kötü davranış. - Caferi Sadık
  • İnsanların gözleri öyle kelimelerle konuşur ki dil onları telaffuz edemez. - Crow Kabilesi
  • İnsanoğlu, dilinin altında gizlidir. Dil, can kapısının perdesidir. Yel, perdeyi kaldırdı mı ne var, belirir bize. - Mevlana
  • İnsanoğluna konuşmayı öğrenebilmesi için iki yıl, dilini tutmasını öğrenebilmesi için altmış yıl gereklidir. - Resul Hamzatov
  • İsyan, sözü dinlenmeyenlerin dilidir. - Martin Luther King Jr
  • Kadınlar iki dil konuşur, bir tanesi sözlü olandır. - William Shakespeare  
  • Kalbi doğru olmadıkça kişinin imanı doğru olmaz. Dili doğruları söylemedikçe de kalbi doğru olmaz. 
  • Kalbi imar etmek nimettir. Dili imar etmek çok konuşmak ise fitnedir. - Cüneydi Bağdadi
  • Kalbi ve sözü bir olmayan insanın yüz dili bile olsa o yine dilsiz sayılır.
  • Kalbinden geçmeyeni diline değdirme. Ya kalbin derininden konuş; Ya da sus! - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Kalbinizde olup da hiç kimseye anlatamadığınız, dile getirilmesi imkansız bir şey var ya işte Allah onu biliyor, üzülmeyin. - M. Menteş
  • Kalem aklın dilidir. - Miguel de Cervantes
  • Kalem eğri dilli, mürekkep siyah yüzlü, kâğıt ikiyüzlü! Şimdi kalkıp arzuhalimi yazmaya kimi mahrem kılayım? - Nabi
  • Kalp deniz, dil kıyıdır. Denizde ne varsa kıyıya o vurur. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana) 
  • Kapadım gözlerimi, sevgililerin karşılıklı, çocukların mutlu, din, dil, ırk ayrımı olmayan herkesin eşit olduğu bir Dünya´yı barış içinde hayal ediyorum. Mutluyum. Küçücük bir hayalle başlar her şey.
  • Kendi dilini bilmeyen başka dil öğrenemez. - Bernard Shaw
  • Kişi, dili altında saklıdır. Konuşturunuz, kıymetinden neler kaybettiğini anlarsınız. - Hz. Ali (r.a.)
  • Kitapsız yaşamak, kör sağır, dilsiz yaşamaktır. - Seneca
  • Konuşun da tanışın, çünkü insan dilinin altında gizlidir. - Hz. Ali (r.a.)
  • Kör, sağır ve dilsiz çölde gidiyorlar, sağır ölüyor. Dilsiz, köre sağırın öldüğünü nasıl anlatır? Seni sevmek de öyle işte.
  • Kurtuluş üç şeyledir: Dilini tutman, evinde oturman ve işlediğin günahlara karşı pişmanlık duyman. - Caferi Sadık
  • Kuşlar ayaklarıyla, insanlar dilleriyle yakalanırlar. - Thomas Fuller
  • Küçük üzüntüler konuşurlar, büyük dertler dilsizdir. - Nijerya
  • Lüzumsuz söz yanan ateş gibidir; onu ağızdan çıkarmamalısın, sonra kendin yanarsın. Dilin söylediği iyi söz ise akarsu gibidir; nereye akarsa orada çiçekler açar. - Yusuf Has Hacip
  • Mecnun, Leylâ´ya bir mektup yazmak istedi. Kalemi eline aldı ve işte şunu yazdı: adın dilimde, yâdın kalbimde, hayalin gözümde. Adın dilimden düşmüyor, hayâlin gözümden gitmiyor, yâdın içimde yer etmiş. Sen ki, bende gezip dolaşıyorsun, o hâlde, ben bu mektubu kime yazayım? - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Milli his ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin milli ve zengin olması, milli hissin gelişmesinde başlıca etkendir. Türk dili, dillerin en zenginlerindendir. Yeter ki, bu dil şuurla işlensin. Ülkesini, yüksek bağımsızlığını korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır. - Mustafa Kemal Atatürk
  • Mum dili yüzünden yanar.
  • Münafık kimseyle dilinle anlaş ve geçin. Sadece mü’mini kalbinle sev. Bir yahudi bile seninle oturursa ona karşı iyi davran. - İmam Muhammed Bakır 
  • Müzik insanlığın evrensel dilidir. - Henry Wadsworth Longfellow
  • Nadan (cahil) ile konuşmak zordur bilene / Çünkü nadan ne gelirse söyler diline.
  • Neden duasız bırakıyorsun dilini? Kapıyı çalmadan, açılmasını bekleyenlerden misin yoksa? - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Neden iki kulağımıza karşılık bir dilimiz var, biliyor musunuz? Çok dinleyelim de az konuşalım diye. - Diyojen
  • Neşe sözcüklerden değil, bakışlardan oluşan bir dildir. Neşe ikna etmez, bulaşır.
  • Nice söz oka benzer, nice insanları yaralar. Nice nimetleri yok eder. Dili tutmak aklın başıdır, çok konuşma ise gönlü karartır. - Erzurumlu İbrahim Hakkı
  • Oğulcağızım; sakın yalanı diline alma! O serçe gibi tatlıdır. Bir daha ağzından çıkaramazsın. - Lokman Hekim
  • Özlü sözler de, çiçekler ve sevgiler gibi bakım isterler. Dilden düşürmemek hiçbir işe yaramaz, durup düşünmek gerekir.
  • Sana dilsiz, dudaksız sözler söyleyeceğim. Bütün kulaklardan gizli sırlardan bahsedeceğim. Bu sözleri sana, herkesin içinde söyleyeceğim ama senden başka kimse duymayacak. Kimse anlamayacak. - Şems-i Tebrizi
  • Seni seviyorum diyenin sevgisinden şüphe et, çünkü aşk sessiz, sevgi dilsizdir.
  • Senin için atmayan kalbi, seni söylemeyen dili, seni bilmeyen beni neyleyim. Hiç kimseler bilmedi seni ne kadar çok sevdiğimi, bırak kalbimizde sır kalsın. Bu dünyada gülmedi bir türlü yüzümüz, bari kavuşmalar mahşere kalsın. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Seninle olmanın en kötü yanı ne biliyor musun?  Seni seviyorum sözcüğü dilimin ucunu ısırırken,  her konuşmamızda boş yere saatlerce havadan sudan söz etmek. - Can Yücel
  • Sizden öncekiler hakkında suizan etmezseniz, arkadan gelenlerin zihinlerini ve dillerini kirletmezsiniz.
  • Söküklerini dik sözlerinin, dilini kalbine yanaştır; dilinle söylediğini kalbinle de söyle. Dikiş tutmuyorsa şayet, söylenmeyi bırak; sus, kalbinden geçmeyeni diline değdirme. 
  • Söylenecek sözün çokluğu bazen insanı dilsiz bırakır; tıkanır kalırsınız. Haklılığın suskunluğu, diğer suskunluklara benzemez.
  • Söz dilinin sustuğu ve amel dilinin söylediği nasihat hiçbir kulak tarafından kovulmaz ve onun faydası ile hiçbir fayda bir olmaz.
  • Söz kalpten çıkarsa kalbe kadar gider, dilden çıkarsa kulağı aşamaz. 
  • Söz kurşun, dil silah gibidir, dilinin emniyetini her zaman kapalı tut ki yanlış kişiye kurşun gitmesin.
  • Sözü ve kalbi bir olmayan kimsenin yüz dili bile olsa, o yine dilsiz sayılır.
  • Sus ve düşün; dil belasından kurtulmanın devası bunlardır. - Lokman Hekim
  • Susmak "Ya Sabır" diyebilmektir. Öyle bir duadır ki yürekte çınlar. Konuşsam dilim yanar. Sussam kalbim.
  • Susmakla canın özü, yüzlerce gelişmeye ulaşır. Ama söz, dile geldi mi, öz harcanır. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Şefkat öyle bir dil ki, sağır işitebilir, kör de okuyabilir. - Mark Twain
  • Şiir, ilahların dilidir. 
  • Şimdi uzaklardasın benimle değil, ben ise yalnızım seninle değil, adın kalbimde dilimde değil, seni çok seviyorum elimde değil.
  • Şu dünyadaki çatışma, önyargı ve husumetlerin çoğu dilden kaynaklanır. Sen sen ol, kelimelere fazla takılma. Aşk diyarında dil zaten hükmünü yitirir. Aşık dilsiz olur. - Şems-i Tebrizi
  • Şu rahmete bakın ki, insanlar bütün azalarıyla günah işlerken, sadece diliyle yaptığı tövbeyle af olunuyor.
  • Şu ümmet üzerine en çok korktuğum şey, dili ve sözleri ile âlim, kalbi ile cahil olan kimselerdir. - Hz. Ömer (r.a.)
  • Tatlı dil, her kapıyı açan sihirli bir anahtardır. - Michel de Montaigne
  • Tatlı dilli olanların dostları her gün daha artar. - Hz. Ali (r.a.)
  • Tatlı söz karşısında büyükler gönülsüzleşirler, kafalarını dikmezler; küçükler de başlarını eğerler. Başarı tatlı dille elde edilir. Hırçın tabiatlı kimse daima ıstırap çeker. - Sadi
  • Temiz bir kalp, zehirli dillerin bozduğunu düzeltir. - Homeros
  • Tenini, dilini, kalbini koru kardeşim! Hayat bu üçüyle ektiğimizi biçmekten ibarettir. Kader kimsenin hakkını yerde bırakmaz. - Muhammed Bozdağ
  • Tepkici dil kalıplanmış insanın dilidir. - Doğan Cüceloğlu 
  • Türkçe tıp terimleri geliştirilinceye ve Türkçe tıp kitapları yazılıncaya değin eğitim yabancı dilde yapılacaktır, çünkü amaç bir an önce tıp öğretmektir, Fransızca değil. - II. Mahmut
  • Uzak değilim ama dalıp gidişlerim var. Kumbara değilim ama birikintilerim var. Bozuk para değilim ama harcanmış zamanlarım var. Kalpsiz değilim ama renksiz duygularım var. Dilsiz değilim ama bazen suskunluklarım var. Kamçı değilim ama vurgunlarım var. Susuyorum ama her şeyin bir yeri zamanı var.
  • Ümmet üzerine en çok korktuğum şey; dili ve sözleri ile alim, kalbi ile cahil olan kimselerdir. - Hz. Ömer (r.a.)
  • Vicdan! Onu herkes yüreğinde taşımaz; dilinde, midesinde ve hatta cüzdanında taşıyanlar vardır. - Cenap Şahabettin
  • Yiğit olan sırrını kimseye demez, kötü kalbindekini dile getirir. - Karacaoğlan
  • Yoruldum; ayağımın değil, yüreğimin götürdüğü yerlere gitmekten. Sustum, dilimdekileri değil, yüreğimdekileri söyleyememekten.  - Maksim Gorki
  • Yüreğinde bir damla gülümseme varsa, saklama. Eğer bir yolun varsa gidilecek, sona bırakma. Bir sözün varsa dilden yüreğe, hiç susma. Görmen gerekiyorsa birini, git yanına. Okşaman gereken bir yürek varsa, esirgeme elini.  An gelir elini, gözünü, yolunu, yüreğini alıverir senden.  O zaman istesen de dokunamaz, göremez, gidemez, söyleyemez olursun.
Dil - Risale-i Nur Külliyatı
Madem Ramazan o bayramdır. Elbette bir derece süflî ve hayvanî meşagilden insanları çekmek için, oruca emredilecek. Ve o orucun ekmeli ise, mide gibi bütün duyguları, gözü, kulağı, kalbi, hayali, fikri gibi cihazat-ı insaniyeye dahi bir nevi oruç tutturmaktır. Yani, muharremattan, mâlâyâniyattan çekmek ve herbirisine mahsus ubudiyete sevk etmektir. Meselâ, dilini yalandan, gıybetten ve galiz tabirlerden ayırmakla ona oruç tutturmak; ve o lisanı, tilâvet-i Kur´ân ve zikir ve tesbih ve salâvat ve istiğfar gibi şeylerle meşgul etmek; meselâ gözünü nâmahreme bakmaktan ve kulağını fena şeyleri işitmekten men edip, gözünü ibrete ve kulağını hak söz ve Kur´ân dinlemeye sarf etmek gibi, sair cihazata da bir nevi oruç tutturmaktır. Zaten mide en büyük bir fabrika olduğu için, oruçla ona tatil-i eşgal ettirilse, başka küçük tezgâhlar kolayca ona ittibâ ettirilebilir.
Mektubat | Yirmi Dokuzuncu Mektup 

İ´lem eyyühe´l-aziz! Felsefe talebesiyle medeniyet tilmizleri, Müslümanları ecnebi adetlerine ittiba ile şeair-i İslamiyeyi terk etmeye davet ettiklerinde, Kur´an Nurcuları böylece müdafaada bulunurlar: "Eğer dünyadan zeval ve ölümü ve insandan acz ve fakrı kaldırmaya iktidarınız varsa, pekala, dini de terk ediniz, şeairi de kaldırınız. Ve illa dilinizi kesin, konuşmayınız.
Mesnevi-i Nuriye | Onuncu Risale

Mehâsin-i ubudiyetin binlerinden yalnız buna bak ki, Nebî Aleyhisselâm, ubudiyet cihetiyle muvahhidînin kalblerini iyd ve Cuma ve cemaat namazlarında ittihad ettiriyor ve dillerini bir kelimede cem ediyor. Öyle bir surette ki, şu insan, Mâbûd-u Ezelînin azamet-i hitabına, hadsiz kalblerden ve dillerden çıkan sesler, dualar, zikirlerle mukabele ediyor.
Mesnevi-i Nuriye | Zühre