Ahlak - Ansiklopedik bilgi
Ahlak

1. Bir toplum içinde kişilerin uymak zorunda oldukları davranış biçimleri ve kuralları, aktöre, sağtöre
2. Huylar
Ahlak - Ayet mealleri
Kalem Suresi 4. ayet:
Ve şüphesiz sen, pek büyük bir ahlak üzerindesin.
Ahlak - Hadisler
İbnu Ömer (radıyallahu anhümâ) anlatıyor: "Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
"Sizden önce yaşayanlardan üç kişi yola çıktılar. (Akşam olunca) geceleme ihtiyacı onları bir mağaraya sığındırdı ve içine girdiler. Dağdan (kayan) bir taş yuvarlanıp, mağaranın ağzını üzerlerine kapadı. Aralarında:
"Sizi bu kayadan, salih amellerinizi şefaatçi kılarak Allah´a yapacağınız dualar kurtarabilir!" dediler. Bunun üzerine birincisi şöyle dedi:
"Benim yaşlı, ihtiyar iki ebeveynim vardı. Ben onları çok kollar, akşam olunca onlardan önce ne ailemden ne de hayvanlarımdan hiçbirine yedirip içirmezdim. Bir gün ağaç arama işi beni uzaklara  attı. Eve döndüğümde ikisi de uyumuştu. Onlar için sütlerini sağdım. Hâlâ uyumakta idiler. Onlardan önce aileme ve hayvanlarıma yiyecek vermeyi uygun bulmadım, onları uyandırmaya da kıyamadım. Geciktiğim için çocuklar ayaklarımın arasında kıvranıyorlardı. Ben ise süt kapları elimde, onların uyanmalarını bekliyordum.  Derken şafak söktü:
"Ey Allahım! Bunu senin rızan için yaptığımı biliyorsan, bizim yolumuzu kapayan şu taştan bizi kurtar!" 
Taş bir miktar açıldı. Ama çıkacakları kadar değildi.
İkinci şahıs şöyle dedi:
"Ey Allahım! Benim bir amca kızım vardı. Onu herkesten çok seviyordum. Ondan kâm  almak istedim. Ama  bana yüz vermedi. Fakat gün geldi kıtlığa uğradı, bana başvurmak zorunda kaldı. Ona, kendisini bana teslim etmesi mukabilinde yüz yirmi dinar verdim; kabul etti. Arzuma nail olacağım sırada:
"Allah´ın mührünü, gayr-ı meşru olarak bozman sana haramdır!"  dedi. Ben de ona temasta bulunmaktan kaçındım ve insanlar arasında en çok sevdiğim kimse olduğu halde onu bıraktım, verdiğim altınları da terkettim.
Ey Allahım, eğer bunları senin rızayı şerifin için yapmışsam, bizi bu sıkıntıdan kurtar."
Kaya biraz daha açıldı. Ancak onlar çıkabilecek kadar açılmadı.
Üçüncü şahıs dedi ki:
"Ey Allahım, ben işçiler çalıştırıyordum. Ücretlerini de derhal veriyordum. Ancak bir tanesi [bir farak pirinçten ibaret olan] ücretini almadan gitti. Ben de onun parasını onun adına işletip kâr ettirdim. Öyle ki çok malı oldu. Derken (yıllar sonra) çıkageldi ve:
"Ey Abdullah! Bana olan borcunu öde!" dedi. Ben de:
"Bütün şu gördüğün sığır, davar, deve, köleler senindir. Git bunları al götür!" dedim. Adam:
"Ey Abdullah, benimle alay etme!" dedi. Ben tekrar:
"Ben kesinlikle seninle alay etmiyorum. Git hepsini al götür!" diye tekrar ettim. Adam hepsini aldı götürdü.
"Ey Allahım, eğer bunu senin rızan için yaptıysam, bize şu halden kurtuluş nasip et!" dedi. Kaya açıldı, çıkıp yollarına devam ettiler." 
[Buhârî, Enbiya 50, Büyû 98, İcâre 12, Hars 13, Edeb 5; Müslim, Zikr 100, (2743); Ebu Davud, Büyû´ 29, (3387).]
Ahlak - Kitap Tanıtım
Ümmet- i Muhammed ve Güzel Ahlak ve İbretli Kıssalar

Ebü´l Leys Semerkandi 
MUALLİM NEŞRİYAT 

Ümmet-i Muhammed´in Fazileti
Vera
Haya
Rıfk
Rıza
Öğütler
Ahlak - Özlü sözler
  • Adaletin olmadığı yerde ahlak da yoktur. - Michel de Montaigne
  • Ahlak cemiyetin temelidir. - De Chateaaubriand
  • Ahlak esasen toplumu çöküntüden kurtaracak ve toplumun muhafazasını sağlayacak bir araçtır. - Friedrich Nietzsche
  • Ahlak ilmi faziletler ve reziletler ilmidir ki, nefsi faziletlerle süsleme ve reziletlerden koruma yollarını gösterir. - Katip Çelebi
  • Ahlak kanunlarını çiğnemeye hiç gelmez, hemen öçlerini alırlar. - Tolstoy
  • Ahlak konusunda inandığım ilke şudur; bir şeyi yaptıktan sonra kendini iyi hissediyorsan o ahlakidir; eğer kendini kötü hissediyorsan o gayri ahlakidir. - Ernest Hemingway
  • Ahlak statik değildir. İnsan tecrübesi ile gelişen dinamik bir araçtır. - Durant Drake
  • Ahlak, herkesin kendisi için gereksiz görüp, başkalarının köküne kadar uygulamasını çok yerinde bulduğu, bir yaşam kuralları toplamıdır.
  • Ahlakı güzel olan yumuşak söyler. Çok selam ve tatlı dil sevgiye sebeptir. Büyüklerin yolu, güzel sözlü olmak ve açık selam vermektedir.
  • Ahlakın çoğaldığı yerde devletin masrafı azalır. - Corci Zeydan
  • Ahlakın olmadığı yerde kanun bir şey yapamaz. - Napolyon Bonapart
  • Ahlakın yanına nezaketi, maneviyatın yanına samimiyeti koyabildik mi? 
  • Ahlaksız insanlar genelde kendilerini daha özgür sanırlar, ama daha çok nefret veya sevgiyi hissetme kabiliyetleri eksiktir. - Charles Bukowski
  • Ahlaksızların bağırışıyla, yürekli yiğitlerin naraları, tilkiyle arslanın sesi gibi meydandadır. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana)
  • Asıl güzellik ahlak güzelliğidir. Ahlakı güzel olan insan her yaşta güzeldir.
  • Asıl yetimler anadan babadan değil ilim ve ahlaktan yoksun olanlardır. - El Kindi
  • Banka soymak, banka kurup işletmekten daha ahlakidir. - Bertolt Brecht
  • Bir insan için ahlak terbiyesi, ekmek ve elbiseden daha lüzumludur. - Sokrates
  • Bir insanı ahlaken eğitmeden sadece zihnen eğitmek topluma bir belâ kazandırmaktır. - F. D. Roosevelt 
  • Bir insanın neye güldüğü zekasını, nasıl güldüğü ahlakını gösterir.
  • Bir millet, zenginliğiyle değil, ahlak değeriyle ölçülür. - Mustafa Kemal Atatürk
  • Bir milletin büyüklüğü ve ahlaki gelişimi, hayvanlarına nasıl davrandığıyla anlaşılabilir. - Mohandas Karamçand Gandi
  • Cehennemin en kavuran yerleri, büyük ahlak krizi zamanlarında tarafsızlığını koruyanlara ayrılmıştır. - Dante
  • Cumhuriyet, ahlak üstünlüğüne dayanan bir ülküdür; cumhuriyet erdemdir. - Mustafa Kemal Atatürk
  • Çocuklarınızı kendi ahlakınıza göre zorlamayın, onlar sizin zamanınızdan başka bir zaman için yaratılmışlardır. - Hz. Ali (r.a.)
  • Din insana ahlakı, felsefe derinliği, matematik cin fikirliliği, tarih ise akıllı olmayı öğretir.
  • Din ve ahlak duygularının zayıflaması, zekanın zayıflaması kadar tehlikelidir. - Alexis Carrel
  • Din ve ahlak, aslında ikisi de vasıfları bakımından bir bütünün tamamlayıcısı olan iki parçadır.  - Heinrich Heine
  • Dünyanın bütün medeni milletleri temel ahlak ilkeleri üzerinde anlaşabilirler. - Joseph Addison
  • Ebû Hafs hazretlerine; "Güzel ahlâk sâhibi olmak nasıl olur?" diye soruldu. Bunun üzerine; "Evliyânın haklarına riâyet etmek, dostlar ile iyi geçinmek, küçüklere nasîhat vermek, dünyâ için kimseye düşmanlık etmemek, başkalarını kendi nefsine tercih etmek, dünyâ malı yığmaktan kaçınmak, kendi yollarında olmayanla sohbeti terk etmek, din ve dünyâ işinde yardımlaşmak." buyurdu.  -  Ebû Hafs
  • Edep elbisesi mümin olanın üzerine giyip bir daha üzerinden asla çıkarmayacağı en güzel elbisedir. Efendimiz (s.a.v.) aynaya baktığı zamanlarda söylediği: Allah´ım yaradılışımı güzelleştirdiğin gibi ahlakımı da güzelleştir.
  • Eğer bir insanı akıl yönünden eğitip de ahlak yönünden eğitmiyorsanız, toplumun başına yalnızca bir bela yetiştiriyorsunuz demektir.
  • Eğer bir ülkede yönetici olsaydım ilk iş olarak dili düzeltirdim. Çünkü dilde bozukluk varsa söylenen şey, söylenmek isteneni anlatmaz; eğer söylenen istenen anlamı yansıtmazsa, yapılması istenen şey yapılmaz; eğer istenen yapılmazsa, ahlak ve sanat bozulmaya uğrar; eğer ahlak ve sanat bozulursa, adalet doğru yoldan çıkar; eğer adalet doğru yoldan çıkarsa, halk çaresiz bir bunalıma sürüklenir. Sonunda söylenen söz hakkında doğru karar verme fırsatı kalmaz. - Konfüçyüs
  • Eğitim bir insanı ahlaklı yapma sanatıdır. - Georg Wilhelm Friedrich Hegel  
  • Güzel ahlak dünya hayatını cennet eder. - Eyyüb Sabri Osmanoğlu
  • Güzel ahlak kaynak, ağız ise onun gözesidir. - Eyyüb Sabri Osmanoğlu
  • Güzel ahlak, kimseye yük olmamak, fakat herkesin yükünü çekmektir. - Muhammed Celâleddin-i Rûmî (Mevlana) 
  • Güzel ahlâk, suyun kiri yok ettiği gibi kusuru yok eder. - Hz.Ali (r.a.)
  • Güzel ahlak; cömertlik, bağışlayıcılık, sabır ve tahammüldür. - Hasan-ı Basri
  • Güzel ahlâkın en aşağı derecesi; eziyete katlanmak, kötülüğe karşılık vermemek, zâlime merhamet etmek, onun affedilmesini dilemek ve ona şefkatle muamele etmektir. - Sehl-i Tüsteri 
  • Güzel ahlakın en güzeli, sana gelmeyene senin gitmendir.
  • Güzel ahlaklı, geniş yürekli ve derya gönüllü ol. - Ebu Hanife
  • Her binanın bir temeli var. İslam binasının temeli de güzel ahlaktır. - Abdullah bin Abbas
  • Her derde bir deva bulunur. Lakin ahlaksızlık illetini iyi edecek bir ilaç yoktur.
  • Herkes yüce Yaradan’a yakınlığı ve ahlakı ölçüsünde üstündür. Hiçbir ırk veya tür, doğası nedeniyle yüksek veya alçak değildir. Doğuştan getirdiğimiz özelliklerimizle değil, çabalarımızla, kişiliğimizle ve ürettiklerimizle yükseliriz. Öyleyse ilahi ahlakın içeriğini öğrenmeli ve hayatımızı o zirveye ulaşmak uğrunda kullanmalıyız. - Muhammed Bozdağ
  • İlginç bir ahlaksızlığı sıkıcı bir meziyete tercih ederim. - Moliere
  • İnsan sanılandan çok daha ahlaklıdır ve hayal edilemeyecek derecede ahlaksızdır. - Sigmund Freud 
  • İnsanın şerefi aklıyla, asaleti diliyle, şahsiyeti ahlakıyladır. - Hz. Ömer (r.a.)
  • İnsanları Cennete sokan Allah korkusu ve güzel ahlaktır. - Hakim
  • İnsanlığın şerefi aklıyla, asaleti diniyle; şahsiyeti ahlakıyladır. - Hz. Ömer (r.a.)
  • İnsanoğlu yaradılışta ahlaklıdır, onun ahlakını toplum bozar. - Theodor Fontane
  • İyi ahlak için iyi yasalar gereklidir. Yasalar da iyi ahlak olmadan korunamaz. - Niccolo Machiavelli
  • Kaybetmeyi, ahlaksız kazanca tercih et. İlkinin acısı bir an, ama ötekinin vicdan azabı bir ömür boyu sürer.
  • Kendi ahlakını düşmanından dinle. Dostun gözünde her yaptığın iyidir. - Sadi Şirazi
  • Korku ahlakın anasıdır. - Friedrich Wilhelm Nietzsche
  • Kötü ahlak, yoksulluk getirir. - Caferi Sadık
  • Kötü ahlaklı insan kırılmış saksı gibidir, ne saksıdır ne de çamur. - Vehb Bin Münebbih
  • Leş kokan hayatlarına burunları alışmışken, başkalarının hayatlarını ahlak abidesiymişçesine eleştirenler, gülümseyin çekiyorum.
  • Mahatma Gandhi´nin özellikle siyasiler için yanlışlar sıralaması: İlkesiz siyaset, Emeksiz zenginlik, Vicdansız haz, Niteliksiz bilgi, Ahlaksız ticaret, İnsaniyetsiz bilim, Özverisiz ibadet.
  • Memleketler parasızlıktan değil, ahlaksızlıktan çökerler. - Marcus Tullius Cicero
  • Milli ahlakı olmayan milletin medeniyeti de olmaz.
  • Namus içinde yaşanan bir çadır, ahlaksızlığın hüküm sürdüğü bir köşkte yaşamaktan daha sevimlidir.
  • Ne irfandır veren ahlaka yükseklik ne vicdandır. Fazilet hissi insanlarda Allah korkusundandır. - Mehmet Akif Ersoy 
  • Sakın ahlak kurallarını çiğnemeyin çünkü öcünü çabuk alır.  - Lev Nikolayeviç Tolstoy
  • Su, ateş ve ahlak konuşuyorlarmış; "Birbirimizi kaybedersek nasıl buluruz diye!" Su demiş ki; Kulağınıza şakır şakır ses gelirse, ben akıyorumdur. Ateş demiş ki; Bir duman tüterse, altında muhakkak ben varım. Ahlak demiş ki; Beni kaybederseniz, bir daha bulamazsınız.
  • Tuhaf, biz insanlar bukalemun gibiyiz. Ahlaki değerlerimizin rengini, çevremizdekilerinkine bakarak seçiyoruz. - John Locke
  • Üç şey, kişinin kerem sahibi olduğunu gösterir: Güzel ahlak, öfkeyi yenmek, haramlara bakmaktan kaçınmak. - Caferi Sadık
  • Üstü başı temiz fakat ahlakı kirli olan kişinin cehennem kapısını açmak için anahtara ihtiyacı yoktur. - Sadi
  • Yaşıtları çeyiz telaşında iken o, "ahlaktan ve iffetten daha güzel çeyiz mi olur" demişti. - Hz. Fatıma (r.a.)
  • Yeryüzündeki şartların düzelmesi, sadece bilimsel buluşlardan çok ahlaklı bir yaşama düzeninin gerçekleşmesine bağlıdır. - Albert Einstein
  • Zenginliğin en iyisi akıl zenginliğidir. En büyük fakirlik de ahmaklıktır. En büyük yalnızlık kendini beğenmektir. En büyük şeref güzel ahlaktır. Hz. Hasan, Babacığım bu dört tanesi. Bana diğer dördünü öğret dediğinde ise Hz. Ali şöyle buyurur: Ahmakla arkadaş olmaktan sakın. Sana faydalı olmak isterken zararı dokunur. Yalancı ile arkadaş olmaktan sakın. Çünkü o sana uzağı yakın, yakını uzak gösterir. Cimri ile arkadaş olmaktan sakın. Çünkü o kendisine en çok ihtiyaç duyduğun anda senden uzaklaşır. Fasıkla, kötü kimse ile arkadaş olmaktan sakın. Çünkü o, çok değersiz bir şeye seni satar. - Hz. Ali (r.a.)
Ahlak - Risale-i Nur Külliyatı
İşte, imân-ı haşrînin yüzer neticesinden birisi, hayat-ı içtimâiye-i insaniyeye taallûk eder. Ve bu tek neticenin de yüzer cihetinden ve faydalarından mezkûr dört delile, sâirleri kıyas edilse, anlaşılır ki, hakikat-i haşriyenin tahakkuku ve vukuu, insaniyetin ulvî hakikati ve küllî hâceti derecesinde katîdir. Belki, insanın midesindeki ihtiyacın vücudu, taamların vücuduna delâlet ve şehâdetinden daha zâhirdir ve daha ziyâde tahakkukunu bildirir. Ve eğer, bu hakikat-i haşriyenin neticeleri, insaniyetten çıksa, o çok ehemmiyetli ve yüksek ve hayattar olan insaniyet mahiyeti, murdar ve mikrop yuvası bir lâşe hükmüne sukut edeceğini ispat eder. Beşerin idare ve ahlâk ve içtimâiyâtı ile çok alâkadar olan içtimâiyyun ve siyâsiyyun ve ahlâkiyyunun kulakları çınlasın. Gelsinler; bu boşluğu ne ile doldurabilirler? Ve bu derin yaraları ne ile tedâvi edebilirler?
Sözler | Onuncu Söz

Eğer fakir veya ihtiyar veya hasta ve İmân hakikatlerine müştak ise, farzını yapmak ve tevbe etmek şartıyla, herbir saatleri dahi yirmişer saat ibadet olup, hapis ona bir istirahathâne ve merhametkârane ona bakan dostlar için bir muhabbethâne bir terbiyehane, bir dershane hükmüne geçer. O hapiste durmakla, haricindeki müşevveş, her tarafta günahların hücumlarına mâruz serbestiyetten daha ziyade hoşlanabilir, hapisten tam terbiye alır. Çıktığı zaman bir katil, bir müntakim olarak değil, belki tevbekâr, tecrübeli, terbiyeli, millete menfaatli bir adam çıkar. Hattâ Denizli hapsindeki zatların az bir zamanda Nurlardan fevkalâde hüsn-ü ahlâk dersini alanlarını gören bazı alâkadar zâtlar demişler ki: "Terbiye için on beş sene hapse atmaktansa, on beş hafta Risale-i Nur dersini alsalar, daha ziyade onları ıslah eder." 
Şualar | On Dördüncü Şuâ

İşte, tahmin ederim ki, nâsihlerin nasihatleri şu zamanda tesirsiz kaldığının bir sebebi şudur ki: Ahlâksız insanlara derler, "Haset etme, hırs gösterme, adâvet etme, inat etme, dünyayı sevme." Yani, "Fıtratını değiştir" gibi, zâhiren onlarca mâlâyutak bir teklifte bulunurlar. Eğer deseler ki, "Bunların yüzlerini hayırlı şeylere çeviriniz, mecrâlarını değiştiriniz"; hem nasihat tesir eder, hem daire-i ihtiyarlarında bir emr-i teklif olur.
Mektubat | Dokuzuncu Mektup